รู้จัก Arduino จากไฟกะพริบดวงแรกสู่สิ่งประดิษฐ์ของตัวเอง

ประตูร้านสะดวกซื้อเปิดเองเมื่อมีคนเดินเข้าใกล้ ไฟถนนสว่างขึ้นเองตอนฟ้ามืด เครื่องกดเจลล้างมือทำงานเมื่อยื่นมือเข้าไป สิ่งของเหล่านี้ “รู้” ได้อย่างไรว่าต้องทำอะไร คำตอบคือข้างในมีสมองกลขนาดเล็กคอยรับข้อมูลและสั่งงาน และบอร์ดที่ทำให้คนทั่วไปสร้างสมองกลแบบนี้ได้เองมีชื่อว่า Arduino

บอร์ดแผ่นนี้ทำอะไร

Arduino (อ่านว่า อาดุยโน่) คือแพลตฟอร์มอิเล็กทรอนิกส์แบบเปิด ประกอบด้วยบอร์ดควบคุมและโปรแกรมสำหรับเขียนคำสั่งที่ออกแบบให้ใช้ง่าย บอร์ดจะ อ่านข้อมูลเข้า เช่น แสงที่ตกบนเซนเซอร์หรือนิ้วที่กดปุ่ม แล้วเปลี่ยนเป็น การสั่งงาน เช่น หมุนมอเตอร์หรือเปิดหลอดไฟ

หัวใจของบอร์ดคือชิปที่เรียกว่าไมโครคอนโทรลเลอร์ เราเขียนโปรแกรมบนคอมพิวเตอร์ อัปโหลดผ่านสาย USB แล้วบอร์ดจะทำงานตามนั้นซ้ำไปเรื่อย ๆ แม้ถอดสายออกจากคอมพิวเตอร์แล้วต่อกับถ่านแทน

เรื่องราวที่เริ่มจากห้องเรียน

Arduino เกิดขึ้นในปี 2005 ที่สถาบันออกแบบแห่งหนึ่งในเมืองอิฟเรอา ประเทศอิตาลี ผู้สร้างต้องการเครื่องมือราคาไม่แพงและใช้ง่ายสำหรับนักเรียนออกแบบที่ไม่ได้เรียนวิศวกรรม ชื่อ Arduino มาจากชื่อร้านที่กลุ่มผู้ก่อตั้งนัดพบกันเป็นประจำ

สิ่งที่ทำให้ Arduino แพร่ไปทั่วโลกคือการเป็น โอเพนซอร์ส แบบวงจรของบอร์ดและซอฟต์แวร์เปิดเผยให้ทุกคนศึกษา ดัดแปลง และต่อยอดได้ จึงมีตัวอย่างโค้ด บทเรียน และอุปกรณ์เสริมให้เลือกใช้มากมาย

หลักคิด 3 ขั้นของสมองกล

ขั้นความหมายตัวอย่าง: ถังขยะเปิดฝาอัตโนมัติ
รับข้อมูล (Input)เซนเซอร์วัดสิ่งที่เกิดขึ้นรอบตัวเซนเซอร์วัดระยะพบว่ามีมือเข้ามาใกล้
ประมวลผล (Process)โปรแกรมตัดสินใจตามเงื่อนไขถ้าระยะน้อยกว่า 20 เซนติเมตร ให้เปิดฝา
สั่งงาน (Output)อุปกรณ์ทำงานตามคำสั่งมอเตอร์หมุนยกฝาถังขึ้น

เมื่อเข้าใจ 3 ขั้นนี้ นักเรียนจะมองสิ่งของอัตโนมัติรอบตัวออกว่าทำงานอย่างไร และเริ่มออกแบบของตนเองได้

ชิ้นงานที่นักเรียนทำกันบ่อย

  • ไฟจราจรจำลอง สำหรับโมเดลสี่แยกหน้าโรงเรียน
  • ระบบรดน้ำต้นไม้อัตโนมัติ รดเองเมื่อดินแห้ง
  • เครื่องวัดระยะ เตือนเมื่อนั่งใกล้จอเกินไป
  • เปียโนไฟฟ้า กดปุ่มแล้วได้เสียงโน้ตต่างกัน
  • หุ่นยนต์หลบสิ่งกีดขวาง วิ่งเองและเลี้ยวเมื่อเจอกำแพง
  • สถานีวัดอากาศ บันทึกอุณหภูมิและความชื้นในห้องเรียน
  • กล่องออมสินนับเหรียญ แสดงยอดเงินบนจอ

โปรแกรมแรกของทุกคน: ไฟกะพริบ

คนที่เริ่มเรียน Arduino แทบทุกคนเริ่มจากโปรแกรม Blink ซึ่งสั่งให้หลอดไฟบนบอร์ดติดและดับสลับกันทุก 1 วินาที

void setup() {
  pinMode(LED_BUILTIN, OUTPUT);     // กำหนดให้ขาหลอดไฟเป็นขาสั่งงาน
}

void loop() {
  digitalWrite(LED_BUILTIN, HIGH);  // เปิดไฟ
  delay(1000);                      // รอ 1 วินาที
  digitalWrite(LED_BUILTIN, LOW);   // ปิดไฟ
  delay(1000);                      // รอ 1 วินาที
}

คำสั่งใน setup ทำงานครั้งเดียวตอนเริ่ม ส่วนคำสั่งใน loop ทำซ้ำไม่หยุด ลองคิดดูว่าถ้าเปลี่ยนเลข 1000 เป็น 200 ไฟจะกะพริบเร็วขึ้นหรือช้าลง

ไม่มีบอร์ดก็ต่อวงจรได้

  1. เปิดเว็บจำลองวงจร เช่น Tinkercad Circuits หรือ Wokwi
  2. สร้างโครงงานใหม่แล้วเลือกบอร์ด Arduino UNO
  3. วางโค้ด Blink ด้านบน แล้วกดเริ่มจำลอง
  4. สังเกตหลอดไฟบนบอร์ดจำลอง แล้วลองแก้ตัวเลขเวลา
  5. เพิ่มหลอด LED และตัวต้านทานลงบนวงจร แล้วสั่งให้กะพริบแทนหลอดบนบอร์ด

เคยใช้ micro:bit มาแล้ว?

micro:bit มีไฟ ปุ่ม และเซนเซอร์ติดมาบนบอร์ดพร้อมใช้ จึงเหมาะกับการเริ่มต้น ส่วน Arduino ให้เราเลือกและต่ออุปกรณ์เองทีละชิ้น จึงได้เรียนรู้เรื่องวงจรไฟฟ้าลึกขึ้นและทำโครงงานได้หลากหลายกว่า นักเรียนที่คล่องกับ micro:bit แล้วจึงต่อยอดมาที่ Arduino ได้อย่างเป็นธรรมชาติ

โจทย์ชวนคิด: ไฟจราจรหน้าโรงเรียน

เริ่มจากหลอดไฟ 3 สีที่เปลี่ยนตามลำดับ เขียว เหลือง แดง เมื่อทำได้แล้วลองเพิ่มปุ่มสำหรับคนข้ามถนน กดแล้วไฟฝั่งรถต้องเปลี่ยนเป็นสีแดง คำถามที่ต้องคิดต่อคือ ควรให้รถหยุดทันทีหรือรอให้ครบรอบไฟเหลืองก่อน และเพราะอะไร

ถึงตานักเรียนแล้ว

ไฟกะพริบดวงเดียวอาจดูเล็กน้อย แต่เป็นครั้งแรกที่โค้ดของเราออกจากหน้าจอมาทำงานในโลกจริง หลังจากนั้นทุกอย่างคือการต่อยอด เพิ่มเซนเซอร์อีกตัว เพิ่มมอเตอร์อีกตัว จนวันหนึ่งกลายเป็นสิ่งประดิษฐ์ที่แก้ปัญหาให้คนรอบข้างได้จริง ลองมองไปรอบตัวแล้วถามว่า มีอะไรที่อยากให้ทำงานได้เองบ้าง

อ้างอิง

Related Posts

ภาพวาดบอร์ดสีน้ำเงินกับถ้วยกาแฟบนโต๊ะในบาร์ มีป้าย Ivrea 2005

Arduino เริ่มที่ตรงไหน: ห้องเรียนออกแบบ บาร์ในอิตาลี และโจทย์ราคา 30 ดอลลาร์

Arduino เกิดในปี 2005 ที่เมืองอิฟเรอา ประเทศอิตาลี จากครูที่อยากได้บอร์ดราคาถูกและใช้ง่ายสำหรับนักเรียนออกแบบ ชื่อของมันมาจากบาร์ และแบบวงจรถูกเปิดให้ทุกคนนำไปใช้

Read more
ภาพวาดคอมพิวเตอร์ยุค 1981 กับบอร์ดขนาดเล็กปี 2016 เชื่อมด้วยเส้นประ

ก่อนจะมาเป็น micro:bit: จากรายการโทรทัศน์ปี 1981 ถึงมือเด็กหนึ่งล้านคน

เส้นทางของบอร์ด micro:bit เริ่มจากคอมพิวเตอร์ BBC Micro ในปี 1981 ผ่านต้นแบบของทีมเล็ก ๆ การเลื่อนกำหนดส่ง จนถึงวันที่นักเรียนทั่วสหราชอาณาจักรได้รับบอร์ดของตัวเอง

Read more
บอร์ด Raspberry Pi ลอยอยู่เหนือโลก สื่อถึงโค้ดของเยาวชนที่ทำงานบนสถานีอวกาศ

Raspberry Pi: คอมพิวเตอร์เท่าบัตรที่เคยรันโค้ดของเยาวชนในอวกาศ

เครื่องราคา 35 ดอลลาร์ที่ตั้งใจทำมาให้เด็กหัดเขียนโปรแกรม ขายไปแล้วกว่า 75 ล้านเครื่อง และเคยรันโค้ดของเยาวชนบนสถานีอวกาศ

Read more
บอร์ด micro:bit แสดงไฟ LED รูปหัวใจ พร้อมปุ่ม A และ B

micro:bit บอร์ดเล็กเท่าฝ่ามือที่นักเรียนสั่งงานได้เอง

ไฟ 25 ดวง ปุ่ม 2 ปุ่ม เซนเซอร์ เสียง และวิทยุ อยู่บนบอร์ดแผ่นเดียวที่ใส่กระเป๋าเสื้อได้ ลองเขียนโปรแกรมบนบอร์ดจำลองได้ใน 5 นาที

Read more

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *