บอร์ดสี่เหลี่ยมเล็ก ๆ ที่มีไฟ LED 25 ดวงอยู่ตรงกลาง ไม่ได้เริ่มต้นจากโรงงานผลิตอุปกรณ์อิเล็กทรอนิกส์ แต่เริ่มจากสถานีโทรทัศน์แห่งหนึ่งที่ตั้งคำถามว่า ทำอย่างไรเด็กทั้งประเทศจึงจะได้ลองเขียนโปรแกรมด้วยมือตัวเอง และคำถามนั้นถูกถามมาแล้วครั้งหนึ่งตั้งแต่สี่สิบกว่าปีก่อน
ปี 1981 คอมพิวเตอร์ที่เกิดจากรายการโทรทัศน์
ต้นทศวรรษ 1980 คอมพิวเตอร์ยังเป็นของแปลกใหม่สำหรับคนทั่วไป BBC ซึ่งเป็นสถานีโทรทัศน์สาธารณะของสหราชอาณาจักรจึงทำโครงการ Computer Literacy Project มีทั้งรายการโทรทัศน์ หนังสือ และซอฟต์แวร์ แล้วให้บริษัท Acorn Computers สร้างเครื่องคอมพิวเตอร์ขึ้นมาใช้คู่กับโครงการ เครื่องนั้นชื่อว่า BBC Micro
BBC Micro ไปอยู่ในโรงเรียนของสหราชอาณาจักรราว 80% และขายได้มากกว่า 1.5 ล้านเครื่อง เด็กจำนวนมากในยุคนั้นได้พิมพ์โปรแกรมบรรทัดแรกบนเครื่องนี้ หลายคนเติบโตมาเป็นวิศวกรและนักพัฒนาเกม แม้แต่ชิป ARM รุ่นแรกก็ถูกออกแบบขึ้นบนเครื่อง BBC Micro ซึ่งทุกวันนี้ชิปตระกูลเดียวกันอยู่ในโทรศัพท์มือถือเกือบทุกเครื่อง
สามสิบปีผ่านไป โจทย์เดิมกลับมา
เมื่อถึงทศวรรษ 2010 เด็ก ๆ ใช้เทคโนโลยีเก่งขึ้นมาก แต่ส่วนใหญ่เป็นผู้ใช้ มากกว่าผู้สร้าง ขณะเดียวกันสหราชอาณาจักรประเมินว่าต้องการคนทำงานด้านดิจิทัลเพิ่มอีกราว 1.4 ล้านคนภายในห้าปี ช่องว่างนี้ทำให้ BBC หันกลับมามองสิ่งที่เคยทำสำเร็จ
ปี 2012 ทีมเล็ก ๆ ในฝ่าย BBC Learning เริ่มทดลองแนวคิดใหม่ โดยได้แรงบันดาลใจจากบอร์ด Arduino และกระแสนักประดิษฐ์ (Maker movement) ต้นแบบชิ้นแรกออกแบบโดย Howard Baker และ Jo Claessens ส่วนคนที่ลงมือประกอบขึ้นมาจริงคือ Michael Sparks วิศวกรของ BBC R&D เมื่อนำต้นแบบไปให้นักเรียนลองใช้ในโรงเรียน ทีมงานพบว่าเด็ก ๆ สนุกกับการสั่งให้บอร์ดทำงานได้ด้วยคำสั่งเพียงไม่กี่บรรทัด
ข้อเสนอที่ฟังดูเกินตัว: แจกหนึ่งล้านบอร์ด
เดือนมีนาคม 2015 BBC เปิดตัวโครงการใหญ่ชื่อ Make it Digital และทีม BBC Learning เสนอแนวคิดที่กล้ามาก คือมอบบอร์ดให้นักเรียนอายุ 11–12 ปีทุกคนในประเทศ รวมราวหนึ่งล้านบอร์ด โดยไม่คิดเงิน
งานขนาดนี้ BBC ทำคนเดียวไม่ได้ จึงชวนพันธมิตรเข้ามารวม 29 องค์กร แต่ละฝ่ายรับงานตามความถนัด เช่น ARM ดูแลเรื่องชิปและเครื่องมือพัฒนา Microsoft ทำเครื่องมือเขียนโค้ด Lancaster University พัฒนาซอฟต์แวร์ที่ทำงานอยู่บนบอร์ด และ Nordic Semiconductor ดูแลชิปสื่อสารไร้สาย รูปร่างหน้าตาของบอร์ดรุ่นจริงเปิดเผยต่อสาธารณะในเดือนกรกฎาคม 2015

กำหนดส่งที่ต้องเลื่อน
แผนแรกคือให้ครูได้รับบอร์ดในเดือนกันยายน 2015 แล้วแจกนักเรียนในเดือนตุลาคม แต่งานจริงไม่เป็นไปตามนั้น กำหนดส่งถูกเลื่อนออกไป และเลื่อนอีกครั้งในเดือนมกราคม 2016 บอร์ดชุดแรกเริ่มถึงมือครูวันที่ 10 กุมภาพันธ์ 2016 จากนั้นในเดือนมีนาคม นักเรียนชั้น Year 7 ทั่วสหราชอาณาจักรจึงได้รับบอร์ดของตัวเอง
ช่วงเวลานี้น่าสนใจสำหรับคนที่กำลังทำโครงงาน เพราะแม้แต่โครงการที่มีองค์กรใหญ่ 29 แห่งช่วยกันก็ยังส่งงานช้ากว่าแผนหลายเดือน การทดสอบแล้วพบปัญหา แก้ไข แล้วทดสอบใหม่ เป็นขั้นตอนปกติของการสร้างสิ่งประดิษฐ์ทุกชิ้น
เมื่อบอร์ดไปถึงห้องเรียน
หนึ่งปีหลังการแจก BBC สำรวจความเห็นของนักเรียนและครู นักเรียน 90% บอกว่าใคร ๆ ก็เขียนโค้ดได้ และ 88% บอกว่าการเขียนโค้ดยากน้อยกว่าที่เคยคิดไว้ ส่วนครู 85% เห็นว่าบทเรียนสนุกขึ้น
เรื่องที่ครูชอบที่สุดเป็นของนักเรียนคนหนึ่งชื่อ Abbie อายุ 11 ปี เธอออกแบบชุดไอคอนสำหรับโปรแกรมเขียน Python ของ micro:bit และต่อมาไอคอนชุดนั้นถูกนำไปใช้ใน MakeCode ของ Microsoft ด้วย ผลงานของเด็กวัยเดียวกับนักเรียนชั้นมัธยมต้นจึงกลายเป็นส่วนหนึ่งของเครื่องมือที่คนทั่วโลกใช้
ออกเดินทางไกลกว่าเกาะอังกฤษ
เดือนกันยายน 2016 มีการตั้ง Micro:bit Educational Foundation เป็นองค์กรไม่แสวงหากำไรที่แยกจาก BBC เพื่อดูแลโครงการต่อและพาบอร์ดไปยังประเทศอื่น สองปีต่อมา ในเดือนตุลาคม 2018 มูลนิธิประกาศว่าผลิตบอร์ดครบสองล้านชิ้น และมีจำหน่ายในกว่า 50 ประเทศ พร้อมตั้งเป้าหมายให้เข้าถึงเด็ก 100 ล้านคนทั่วโลก
วันที่ 13 ตุลาคม 2020 บอร์ดรุ่นที่สอง (V2) เปิดตัว รูปร่างแทบไม่ต่างจากเดิม แต่เพิ่มลำโพงและไมโครโฟนเข้ามา พร้อมหน่วยประมวลผลที่เร็วขึ้นและหน่วยความจำที่มากขึ้น ซึ่งเป็นรุ่นที่ใช้กันในห้องเรียนส่วนใหญ่ตอนนี้

ลำดับเวลาโดยย่อ
| ปี (ค.ศ.) | เหตุการณ์ |
|---|---|
| 1981 | BBC Micro เปิดตัวในโครงการ Computer Literacy Project |
| 2012 | ทีมเล็ก ๆ ใน BBC Learning เริ่มทดลองแนวคิดและทำต้นแบบ |
| มี.ค. 2015 | เปิดตัว Make it Digital พร้อมแผนแจกหนึ่งล้านบอร์ด |
| ก.ค. 2015 | เปิดเผยรูปแบบบอร์ดรุ่นจริง |
| ก.พ.–มี.ค. 2016 | บอร์ดถึงมือครู แล้วตามด้วยนักเรียน Year 7 |
| ก.ย. 2016 | ตั้ง Micro:bit Educational Foundation |
| ต.ค. 2018 | ผลิตครบสองล้านบอร์ด |
| ต.ค. 2020 | เปิดตัว micro:bit V2 |
มองย้อนกลับจากห้องเรียนของเรา
เส้นทางของ micro:bit ใช้เวลาราวสี่ปีนับจากต้นแบบชิ้นแรกจนถึงวันที่นักเรียนได้ถือบอร์ดจริง เริ่มจากคนไม่กี่คน ผ่านการลองใช้ในโรงเรียน การหาเพื่อนร่วมงาน และการเลื่อนกำหนดส่ง สิ่งเหล่านี้คล้ายกับขั้นตอนการออกแบบเชิงวิศวกรรมที่เราเรียนกันในวิชาเทคโนโลยี เพียงแต่เกิดขึ้นในขนาดระดับประเทศ
ครั้งหน้าที่หยิบบอร์ดขึ้นมา ลองคิดเล่น ๆ ว่า ถ้าได้ออกแบบ micro:bit รุ่นถัดไป นักเรียนอยากเพิ่มหรือเปลี่ยนอะไรสักหนึ่งอย่าง และเพราะเหตุใด ส่วนใครที่ยังไม่เคยลองใช้บอร์ดนี้ เริ่มได้จากโพสต์ micro:bit บอร์ดเล็กเท่าฝ่ามือที่นักเรียนสั่งงานได้เอง
อ่านต่อจากต้นทาง
- Micro:bit Educational Foundation – Milestones for the BBC micro:bit
- Micro:bit Educational Foundation – The BBC Micro is 40
- Austin, J. et al. (2020). The BBC micro:bit—from the U.K. to the world. Communications of the ACM, 63(3)
- Engadget (2015) – How the BBC’s Micro:bit came to be
- Getting Started with the micro:bit – ภาคผนวก The Story of the BBC micro:bit
- Wikipedia – Micro Bit (ใช้ตรวจสอบวันที่ส่งมอบและวันเปิดตัว V2)