Arduino เริ่มที่ตรงไหน: ห้องเรียนออกแบบ บาร์ในอิตาลี และโจทย์ราคา 30 ดอลลาร์

Arduino เป็นชื่อของบาร์แห่งหนึ่งในเมืองเล็ก ๆ ทางตอนเหนือของอิตาลี ก่อนจะกลายเป็นชื่อบอร์ดไมโครคอนโทรลเลอร์ที่นักเรียน นักออกแบบ และนักประดิษฐ์ทั่วโลกรู้จัก เรื่องราวระหว่างสองสิ่งนี้เกิดขึ้นในห้องเรียน และเริ่มจากปัญหาที่ครูคนหนึ่งเจอกับนักเรียนของตัวเอง

ห้องเรียนที่นักเรียนไม่ได้เป็นวิศวกร

เมืองนั้นชื่ออิฟเรอา (Ivrea) มีสถาบันสอนการออกแบบชื่อ Interaction Design Institute Ivrea หรือ IDII นักเรียนที่นี่เรียนการออกแบบสิ่งของที่โต้ตอบกับผู้ใช้ได้ เช่น โคมไฟที่สว่างเมื่อมีคนเดินเข้าใกล้ งานแบบนี้ต้องใช้ไมโครคอนโทรลเลอร์ แต่นักเรียนส่วนใหญ่เป็นนักออกแบบ ไม่ได้เรียนอิเล็กทรอนิกส์มาก่อน

Massimo Banzi เข้ามาสอนที่ IDII ในปี 2002 บอร์ดที่ใช้สอนตอนนั้นคือ BASIC Stamp ซึ่งมีข้อจำกัดสามอย่าง คือกำลังประมวลผลไม่พอสำหรับโครงงานบางชิ้น ราคาบอร์ดรวมอุปกรณ์พื้นฐานอยู่ที่ราว 100 ดอลลาร์สหรัฐ และใช้งานกับเครื่อง Macintosh ที่นักออกแบบนิยมใช้ได้ไม่สะดวก สำหรับนักเรียน ราคาระดับนี้ทำให้ไม่กล้าทดลอง เพราะถ้าต่อวงจรผิดจนบอร์ดเสียก็ต้องซื้อใหม่

เมืองอิฟเรอาริมแม่น้ำ Dora Baltea ประเทศอิตาลี
เมืองอิฟเรอาริมแม่น้ำ Dora Baltea ภาพ: Zairon / Wikimedia Commons สัญญาอนุญาต CC BY-SA 4.0

งานของนักศึกษาที่มาก่อน

ก่อนจะมี Arduino มีผลงานสองชิ้นที่ปูทางไว้ ชิ้นแรกคือ Processing ภาษาโปรแกรมสำหรับศิลปินและนักออกแบบ ซึ่งมีหน้าต่างเขียนโค้ดเรียบง่าย กดปุ่มเดียวก็เห็นผล Banzi อยากได้เครื่องมือแบบเดียวกันสำหรับไมโครคอนโทรลเลอร์

ชิ้นที่สองคือ Wiring วิทยานิพนธ์ปริญญาโทของ Hernando Barragán นักศึกษาชาวโคลอมเบียที่ IDII เขาเริ่มงานนี้ในปี 2003 โดยมี Banzi และ Casey Reas ผู้ร่วมสร้าง Processing เป็นอาจารย์ที่ปรึกษา Wiring ประกอบด้วยบอร์ดพร้อมใช้และโปรแกรมเขียนโค้ดที่ซ่อนรายละเอียดยาก ๆ ของอิเล็กทรอนิกส์ไว้ คนที่ไม่ใช่วิศวกรจึงสร้างชิ้นงานได้ ในปี 2005 บอร์ด Wiring ขายอยู่ที่ราว 60 ดอลลาร์

ซอฟต์แวร์ของ Arduino พัฒนาต่อมาจาก Wiring โดยตรง ภายหลัง Barragán เขียนเล่าเรื่องจากมุมของเขาเองว่า ผลงานของเขาได้รับการกล่าวถึงน้อยกว่าที่ควร ประวัติของ Arduino จึงมีสองมุมมอง และควรอ่านทั้งสองฝั่ง

โจทย์ใหม่: ราคาเท่าพิซซ่าหนึ่งมื้อ

Banzi ต้องการบอร์ดที่เรียบง่ายและถูกลงอีก ทีมตั้งเป้าราคาไว้ที่ 30 ดอลลาร์ ซึ่งพวกเขาเทียบว่าเท่ากับไปกินพิซซ่าหนึ่งมื้อ เพื่อให้นักเรียนซื้อเองได้ ต้นแบบชิ้นแรกทำขึ้นในปี 2005 และตอนนั้นยังไม่มีชื่อ

การทดสอบครั้งแรกทำกับนักเรียนโดยตรง ทีมนำแผ่นวงจรเปล่า 300 แผ่นไปให้นักเรียน IDII บัดกรีประกอบเองแล้วสร้างโครงงาน ชิ้นหนึ่งที่ถูกเล่าถึงคือนาฬิกาปลุกที่ห้อยจากเพดาน เมื่อกดปุ่มเลื่อนปลุก นาฬิกาจะเลื่อนสูงขึ้นไปจนเจ้าของต้องลุกจากเตียงมาปิด ส่วนลูกค้านอกโรงเรียนรายแรกเป็นเพื่อนของ Banzi ที่สั่งซื้อหนึ่งบอร์ด

ห้าคนในทีมแรก

  • Massimo Banzi อาจารย์ที่ IDII ผู้ริเริ่มและตั้งชื่อโครงการ
  • David Cuartielles วิศวกรโทรคมนาคมชาวสเปน ผู้เชื่อในการเรียนอิเล็กทรอนิกส์ด้วยการลงมือทำ
  • David Mellis นักศึกษา IDII ในเวลานั้น รับหน้าที่พัฒนาซอฟต์แวร์หลัก
  • Tom Igoe อาจารย์จาก New York University ที่สอนเรื่องการเชื่อมคอมพิวเตอร์กับโลกจริง
  • Gianluca Martino วิศวกรในอิฟเรอา ดูแลการผลิตและจัดจำหน่าย

ชื่อที่ได้มาจากบาร์

คืนหนึ่งระหว่างนั่งคุยกันที่บาร์ประจำของ Banzi ทีมงานก็ได้ชื่อโครงการ บาร์นั้นชื่อ Bar di Re Arduino แปลว่าบาร์ของกษัตริย์อาร์ดูอิน ตั้งตามพระนามของ Arduin แห่งอิฟเรอา ผู้ขึ้นเป็นกษัตริย์อิตาลีในปี ค.ศ. 1002 ชื่อกษัตริย์เมื่อพันปีก่อนจึงมาอยู่บนแผ่นวงจรในกล่องอุปกรณ์ของนักเรียนทุกวันนี้

เปิดแบบให้ทุกคนนำไปใช้

ช่วงเวลาเดียวกัน IDII กำลังขาดเงินทุนและมีแนวโน้มต้องปิดตัว อาจารย์หลายคนกังวลว่าโครงการต่าง ๆ จะหายไปพร้อมกับโรงเรียน ทีม Arduino จึงตัดสินใจเผยแพร่แบบวงจรของบอร์ดให้ทุกคนใช้ได้ภายใต้สัญญาอนุญาต Creative Commons ซึ่งปกติใช้กับงานเขียน ดนตรี หรือภาพถ่าย ใครก็นำแบบไปผลิตบอร์ดเอง ดัดแปลง หรือขายได้

การตัดสินใจครั้งนั้นทำให้ Arduino อยู่รอดแม้โรงเรียนจะปิดไป และทำให้มีบอร์ดที่ผู้อื่นผลิตตามแบบในราคาถูกลง รวมถึงชุดอุปกรณ์ที่โรงเรียนจำนวนมากใช้กันอยู่ บอร์ดยังมีลักษณะเฉพาะที่ทีมตั้งใจใส่ไว้ เช่น ใช้สีน้ำเงินแทนสีเขียวแบบแผ่นวงจรทั่วไป และมีแผนที่อิตาลีขนาดเล็กอยู่ด้านหลัง

บอร์ด Arduino Uno R3 วางบนเบรดบอร์ด
Arduino Uno R3 รุ่นที่ออกภายหลังและพบได้บ่อยในห้องเรียน ภาพ: Shoot stufz / Wikimedia Commons สัญญาอนุญาต CC BY-SA 4.0

หกปีต่อมา

เมื่อนิตยสาร IEEE Spectrum เขียนถึงเรื่องนี้ในปี 2011 Arduino ขายไปแล้วมากกว่า 250,000 บอร์ด ยังไม่นับบอร์ดที่ผู้อื่นผลิตตามแบบ ราคายังอยู่ที่ราว 30 ดอลลาร์เท่าเป้าหมายแรก และมีตัวแทนจำหน่ายมากกว่า 200 ราย

สิ่งที่นำมาใช้กับโครงงานของเราได้

  • ปัญหาที่ดีมักอยู่ใกล้ตัว Arduino เกิดจากความไม่สะดวกในห้องเรียนห้องเดียว
  • ให้ผู้ใช้จริงได้ทดลองตั้งแต่เนิ่น ๆ บอร์ด 300 แผ่นแรกอยู่ในมือนักเรียน ก่อนจะออกขาย
  • งานเกือบทุกชิ้นต่อยอดจากงานของคนอื่น จึงควรระบุให้ชัดว่านำแนวคิดหรือโค้ดส่วนใดมาจากใคร
  • การแบ่งปันทำให้ผลงานมีอายุยืนกว่าผู้สร้างและสถานที่ที่สร้างมันขึ้นมา

ถ้านักเรียนมีโจทย์ว่าต้องทำเครื่องมือสักชิ้นให้เพื่อนในห้องใช้ได้ในราคาเท่าข้าวหนึ่งมื้อ เครื่องมือนั้นจะเป็นอะไร ลองจดไว้เป็นไอเดียโครงงาน ส่วนวิธีเริ่มต่อวงจรและเขียนโปรแกรมบนบอร์ดนี้อยู่ในโพสต์ รู้จัก Arduino จากไฟกะพริบดวงแรกสู่สิ่งประดิษฐ์ของตัวเอง

เอกสารที่ใช้เขียน

Related Posts

ภาพวาดคอมพิวเตอร์ยุค 1981 กับบอร์ดขนาดเล็กปี 2016 เชื่อมด้วยเส้นประ

ก่อนจะมาเป็น micro:bit: จากรายการโทรทัศน์ปี 1981 ถึงมือเด็กหนึ่งล้านคน

เส้นทางของบอร์ด micro:bit เริ่มจากคอมพิวเตอร์ BBC Micro ในปี 1981 ผ่านต้นแบบของทีมเล็ก ๆ การเลื่อนกำหนดส่ง จนถึงวันที่นักเรียนทั่วสหราชอาณาจักรได้รับบอร์ดของตัวเอง

Read more
บอร์ด Raspberry Pi ลอยอยู่เหนือโลก สื่อถึงโค้ดของเยาวชนที่ทำงานบนสถานีอวกาศ

Raspberry Pi: คอมพิวเตอร์เท่าบัตรที่เคยรันโค้ดของเยาวชนในอวกาศ

เครื่องราคา 35 ดอลลาร์ที่ตั้งใจทำมาให้เด็กหัดเขียนโปรแกรม ขายไปแล้วกว่า 75 ล้านเครื่อง และเคยรันโค้ดของเยาวชนบนสถานีอวกาศ

Read more
Arduino รับข้อมูลจากเซนเซอร์ ประมวลผล แล้วสั่งงานหลอดไฟ

รู้จัก Arduino จากไฟกะพริบดวงแรกสู่สิ่งประดิษฐ์ของตัวเอง

ประตูอัตโนมัติและไฟถนนทำงานเองได้เพราะมีสมองกลอยู่ข้างใน มาดูว่า Arduino รับข้อมูล คิด และสั่งงานอย่างไร แล้วลองเขียนโปรแกรมไฟกะพริบ

Read more
บอร์ด micro:bit แสดงไฟ LED รูปหัวใจ พร้อมปุ่ม A และ B

micro:bit บอร์ดเล็กเท่าฝ่ามือที่นักเรียนสั่งงานได้เอง

ไฟ 25 ดวง ปุ่ม 2 ปุ่ม เซนเซอร์ เสียง และวิทยุ อยู่บนบอร์ดแผ่นเดียวที่ใส่กระเป๋าเสื้อได้ ลองเขียนโปรแกรมบนบอร์ดจำลองได้ใน 5 นาที

Read more

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *