เหนือศีรษะเราขึ้นไปราว 400 กิโลเมตร บนสถานีอวกาศนานาชาติ มีคอมพิวเตอร์เครื่องเล็กสองเครื่องที่รันโปรแกรมซึ่งเขียนโดยเด็กและเยาวชน ในโครงการ Astro Pi ปีล่าสุด มีผู้เข้าร่วมกว่า 25,000 คนที่โค้ดของตนได้ทำงานในอวกาศจริง คอมพิวเตอร์สองเครื่องนั้นคือ Raspberry Pi เครื่องขนาดเท่าบัตรที่วางบนฝ่ามือได้
คอมพิวเตอร์ที่มองเห็นทุกชิ้นส่วน
Raspberry Pi (อ่านว่า ราสเบอร์รี พาย) คือคอมพิวเตอร์ราคาย่อมเยาขนาดประมาณบัตรเครดิต ต่อเข้ากับจอหรือโทรทัศน์ เสียบคีย์บอร์ดและเมาส์ แล้วใช้งานได้เหมือนคอมพิวเตอร์ทั่วไป ทั้งเปิดเว็บ พิมพ์งาน และเขียนโปรแกรมด้วยภาษาอย่าง Scratch และ Python
สิ่งที่ต่างจากคอมพิวเตอร์ตั้งโต๊ะคือทุกชิ้นส่วนอยู่บนแผงวงจรแผ่นเดียวที่มองเห็นได้หมด และมีแถวขาเชื่อมต่อสำหรับต่อเซนเซอร์ หลอดไฟ และมอเตอร์ เราจึงได้ทั้งคอมพิวเตอร์และสมองกลของสิ่งประดิษฐ์ในเครื่องเดียว
เรื่องราวจากห้องแล็บสู่ 75 ล้านเครื่อง
แนวคิดของ Raspberry Pi เริ่มขึ้นเมื่อปี 2006 ที่ห้องปฏิบัติการคอมพิวเตอร์ของมหาวิทยาลัยเคมบริดจ์ กลุ่มผู้ก่อตั้งต้องการสร้างคอมพิวเตอร์ราคาถูก เพื่อจุดประกายให้เด็กนักเรียนกลับมาสนใจการเขียนโปรแกรมอีกครั้ง
รุ่นแรกวางจำหน่ายวันที่ 29 กุมภาพันธ์ 2012 ในราคา 35 ดอลลาร์สหรัฐ ทีมงานผลิตล็อตแรกไว้ 10,000 เครื่อง แต่ความต้องการมากเกินคาดจนของหมดอย่างรวดเร็ว ถึงเดือนมีนาคม 2026 มียอดจำหน่ายรวมมากกว่า 75 ล้านเครื่องทั่วโลก
สำรวจแผงวงจร
| ส่วนประกอบ | ใช้ทำอะไร |
|---|---|
| หน่วยประมวลผลและหน่วยความจำ | สมองของเครื่อง ทำงานได้หลายโปรแกรมพร้อมกัน |
| ช่อง microSD | ใส่การ์ดที่เก็บระบบปฏิบัติการและไฟล์งาน ทำหน้าที่แทนฮาร์ดดิสก์ |
| ช่อง USB | ต่อคีย์บอร์ด เมาส์ แฟลชไดรฟ์ หรือกล้อง |
| ช่องต่อจอภาพ | ส่งภาพและเสียงไปยังจอหรือโทรทัศน์ |
| Wi-Fi และบลูทูธ | เชื่อมต่ออินเทอร์เน็ตและอุปกรณ์ไร้สาย |
| ขาเชื่อมต่อ GPIO | ต่อเซนเซอร์ หลอดไฟ และมอเตอร์ แล้วควบคุมด้วยโปรแกรม |
เลือกบอร์ดไหนดี
| บอร์ด | เปรียบได้กับ | เหมาะกับ |
|---|---|---|
| micro:bit | กล่องเครื่องมือพร้อมใช้ มีไฟ ปุ่ม และเซนเซอร์ในตัว | เริ่มต้นเขียนโปรแกรมควบคุมอุปกรณ์ |
| Arduino | สมองกลที่ทำงานอย่างเดียวซ้ำ ๆ ได้แม่นยำ | โครงงานที่อ่านเซนเซอร์และสั่งมอเตอร์ เรียนรู้วงจรไฟฟ้า |
| Raspberry Pi | คอมพิวเตอร์ทั้งเครื่อง มีระบบปฏิบัติการ | งานที่ต้องใช้กล้อง อินเทอร์เน็ต ฐานข้อมูล หรือ AI |
งานที่ต้องใช้คอมพิวเตอร์ทั้งเครื่อง
- คอมพิวเตอร์ของตนเอง สำหรับฝึกเขียนโปรแกรมและทำการบ้าน
- เครื่องเล่นเกมย้อนยุค ประกอบเองและออกแบบกล่องเอง
- กล้องบันทึกภาพอัตโนมัติ ถ่ายต้นไม้ทุกชั่วโมงแล้วต่อเป็นวิดีโอการเติบโต
- สถานีวัดคุณภาพอากาศ เก็บค่าฝุ่นหน้าโรงเรียนแล้วแสดงเป็นกราฟบนเว็บ
- เว็บไซต์ที่อยู่บนเครื่องของเราเอง เรียนรู้ว่าเซิร์ฟเวอร์ทำงานอย่างไร
- หุ่นยนต์ที่มองเห็น ใช้กล้องกับ AI แยกแยะสิ่งของตรงหน้า
- กระจกอัจฉริยะ แสดงเวลา ตารางเรียน และสภาพอากาศ
ทางเข้าสำหรับคนที่ยังไม่มีเครื่อง
- ฝึกภาษา Python ซึ่งเป็นภาษาหลักที่ใช้กับ Raspberry Pi เริ่มได้ทันทีบนเว็บด้วย Google Colab
- ดูโครงงานตัวอย่าง ที่ projects.raspberrypi.org ซึ่งมีบทเรียนทีละขั้นให้ทำตาม
- เลือกปัญหาใกล้ตัวหนึ่งเรื่อง แล้วลองร่างว่า ถ้ามีคอมพิวเตอร์จิ๋วหนึ่งเครื่อง จะให้มันช่วยอย่างไร
- ลงมือกับเครื่องจริง เมื่อมีโอกาสใช้บอร์ดในห้องเรียนหรือชุมนุม
คำถามทิ้งท้าย
สมมติว่าได้ Raspberry Pi หนึ่งเครื่องกับกล้องหนึ่งตัวไปตั้งไว้ที่ไหนก็ได้ในโรงเรียนเป็นเวลา 1 สัปดาห์ จะตั้งไว้ตรงไหน เก็บข้อมูลอะไร และข้อมูลนั้นจะช่วยให้ใครตัดสินใจเรื่องอะไรได้ดีขึ้น ลองเขียนคำตอบสั้น ๆ แล้วนำมาคุยกันในห้อง
เครื่องเล็ก ความคิดใหญ่
Raspberry Pi พิสูจน์ว่าคอมพิวเตอร์ไม่จำเป็นต้องใหญ่หรือแพงจึงจะทำเรื่องยิ่งใหญ่ได้ สิ่งที่กำหนดว่ามันจะไปได้ไกลแค่ไหนคือความคิดของคนที่เขียนโปรแกรมให้มัน เยาวชนจำนวนมากเคยส่งโค้ดของตนขึ้นไปทำงานในอวกาศมาแล้ว ก้าวแรกของเรื่องแบบนั้นเริ่มจากโปรแกรมสั้น ๆ ที่เขียนเองบรรทัดแรก
แหล่งข้อมูล
- Raspberry Pi Foundation. Young people’s computer programs get data from space. https://www.raspberrypi.org/?p=93185
- European Space Agency. Students’ computer programs get data from space. https://www.esa.int/Education/AstroPI/Students_computer_programs_get_data_from_space
- Wikipedia. Raspberry Pi. https://en.wikipedia.org/wiki/Raspberry_Pi
- Tom’s Hardware. Raspberry Pi celebrates 12 years as sales break 61 million units. https://www.tomshardware.com/raspberry-pi/raspberry-pi-celebrates-12-years-as-sales-break-61-million-units